{"id":4331,"date":"2026-05-25T12:57:55","date_gmt":"2026-05-25T10:57:55","guid":{"rendered":"https:\/\/panstwoprawa.org\/?p=4331"},"modified":"2026-05-26T10:09:02","modified_gmt":"2026-05-26T08:09:02","slug":"opinia-na-temat-zmian-w-rozporzadzeniu-mswia-w-sprawie-monitoringu-powrotow-przymusowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wiedza\/opinia-na-temat-zmian-w-rozporzadzeniu-mswia-w-sprawie-monitoringu-powrotow-przymusowych\/","title":{"rendered":"Opinia na temat zmian w rozporz\u0105dzeniu\u00a0 MSWiA w sprawie monitoringu powrot\u00f3w przymusowych"},"content":{"rendered":"

Instytut na rzecz Pa\u0144stwa Prawa krytycznie zaopiniowa\u0142 projekt zmiany rozporz\u0105dzenia Ministra Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji <\/a><\/span><\/strong>w <\/em>sprawie obecno\u015bci przedstawicieli organizacji pozarz\u0105dowych w toku dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z doprowadzeniem cudzoziemca do granicy albo do portu lotniczego albo morskiego pa\u0144stwa, do kt\u00f3rego zostaje doprowadzony.<\/p>

Stanowisko Instytutu na rzecz Pa\u0144stwa Prawa \u2013 organizacji, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej w ostatnich latach uczestniczy\u0142a w monitorowaniu operacji powrotowych jest nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>

  1. Dostrzegamy piln\u0105 potrzeb\u0119 zapewnienia skutecznego systemu monitorowania operacji powrotowych.<\/li>\n\n
  2. Potrzeb\u0119 t\u0119 dostrzeg\u0142a Komisja Europejska nakazuj\u0105c Polsce ju\u017c w trakcie ewaluacji dorobku Schengen przeprowadzonej w 2019 roku naprawienie fasadowego systemu monitoringu przymusowych powrot\u00f3w.<\/li>\n\n
  3. Rada wyda\u0142a w dniu 17 lipca 2020 r. decyzj\u0119 wykonawcz\u0105 nr 9768\/20 ustanawiaj\u0105ca zalecenie w sprawie wyeliminowania niedoci\u0105gni\u0119\u0107 stwierdzonych<\/strong> w toku przeprowadzonej w 2019 r. oceny stosowania przez Polsk\u0119 dorobku Schengen w dziedzinie powrot\u00f3w<\/strong>. Wezwa\u0142a ona Polsk\u0119, aby zapewni\u0107 odpowiednie ramy prawne, finansowe i organizacyjne, w tym w zakresie wymiany istotnych informacji, w celu wprowadzenia skutecznego systemu monitorowania powrot\u00f3w przymusowych, zgodnie z art. 8 ust. 6 dyrektywy 2008\/115\/WE.<\/li>\n\n
  4. W 2024  roku Komisja ponownie przeprowadzi\u0142a ewaluacj\u0119 dorobku Schengen w zakresie powrot\u00f3w i w pkt 16 ponownie zawar\u0142a powt\u00f3rn\u0105 rekomendacj\u0119 wzywaj\u0105c\u0105 Polsk\u0119 do stworzenia skutecznego systemu monitoringu operacji powrotowych<\/strong>.  Okre\u015bli\u0142a r\u00f3wnie\u017c precyzyjnie, co powinno zosta\u0107 wdro\u017cone, aby mechanizmy skutecznego systemu monitoringu powrotowych spe\u0142nia\u0142y warunku okre\u015blone w art. 8 ust. 6 dyrektywy 2008\/115\/WE. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y:<\/li><\/ol>

    a. ustanowienie ram umo\u017cliwiaj\u0105cych odpowiednie finansowanie i planowanie dzia\u0142alno\u015bci podmiot\u00f3w monitoruj\u0105cych;<\/p>

    b. zwi\u0119kszenie cz\u0119stotliwo\u015bci dzia\u0142a\u0144 monitoruj\u0105cych;<\/p>

    c. dalsze usprawnienie systematycznego i terminowego przekazywania informacji podmiotom monitoruj\u0105cym, w szczeg\u00f3lno\u015bci informacji o szczeg\u00f3lnych potrzebach (wra\u017cliwo\u015bci) obywateli pa\u0144stw trzecich obj\u0119tych procedur\u0105 przymusowego powrotu;<\/p>

    d. rozszerzenie zakresu dzia\u0142a\u0144 monitoruj\u0105cych tak, aby obejmowa\u0142y wszystkie rodzaje i etapy operacji przymusowego powrotu;<\/p>

    e. ustanowienie przejrzystego systemu sprawozdawczo\u015bci.[1]<\/u><\/a><\/p>

    1. W literaturze podkre\u015bla si\u0119 fasadowo\u015b\u0107 systemu monitoringu powrot\u00f3w przymusowych w Polsce, co wybrzmiewa w opracowaniu zespo\u0142u O\u015brodka Bada\u0144 nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego (\u201ePoland does not seem to promote effective monitoring of the return operations. Indeed, identifying four NGOs to perform these tasks may seem like a policy choice promoting transparency. However, since it is not accompanied by any financial incentives (it is not a delegated task supported by subsidies or grants), the monitoring is a facade, probably masking unwillingness to be monitored\u201d<\/em>.)[2]<\/u><\/a><\/li>\n\n
    2. Projektowana zmiana skracaj\u0105ca terminy zawiadamiania organizacji monitoruj\u0105cych i zg\u0142aszania si\u0119 organizacji do udzia\u0142u w monitoringu nie rozwi\u0105zuje \u017cadnego z problem\u00f3w zauwa\u017conych przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 i badaczy analizuj\u0105cych polski model monitoringu powrot\u00f3w przymusowych<\/u><\/strong>. Co wi\u0119cej mo\u017cna j\u0105 nawet uzna\u0107 za pr\u00f3b\u0119 skr\u00f3cenia wszystkich termin\u00f3w zawiadamiania o planowanych operacjach, gdy\u017c nie nak\u0142ada na organy SG obowi\u0105zku zawiadamiania podmiot\u00f3w monitoruj\u0105cych niezw\u0142ocznie po ustaleniu terminu planowanej operacji.<\/li>\n\n
    3. Instytut na rzecz Pa\u0144stwa Prawa uwa\u017ca, \u017ce uzasadnienie potrzeby nowelizacji operacjami realizowanymi w – jak to okre\u015bla projektodawca – \u201etrybie niecierpi\u0105cym zw\u0142oki i ad hoc niezw\u0142ocznie po [cudzoziemca] zatrzymaniu \u201d<\/em> jest bardzo nieprecyzyjne. Mieli\u015bmy ju\u017c zreszt\u0105 taki przypadek w przesz\u0142o\u015bci, gdy cudzoziemiec pozbawiony wolno\u015bci od 8 miesi\u0119cy (w Strze\u017conym O\u015brodku dla Cudzoziemc\u00f3w lub areszcie) zosta\u0142 wydalony \u201ew trybie ad hoc, niecierpi\u0105cym zw\u0142oki ze wzgl\u0119du na niedawne zatrzymanie\u201d. Uwa\u017camy wi\u0119c, \u017ce projektowana zmiana mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana w spos\u00f3b niezgodny z wol\u0105 projektodawcy, pozwalaj\u0105c na zawiadomienia organizacji pozarz\u0105dowych monitoruj\u0105cych powroty w czasie dni wolnych od pracy i poza godzinami pracy biura, gdy trudno sobie wyobrazi\u0107 podj\u0119cie decyzji w ci\u0105gu godziny od (nieu\u015bwiadomionego) zawiadomienia. Polskie prawo zezwala na zatrzymanie osoby bez zgody s\u0105du na 48 godzin. St\u0105d wydaje nam si\u0119, \u017ce dotychczasowy tryb zawiadamiania na min. 24 godziny przed rozpocz\u0119ciem operacji jest niezb\u0119dnym minimum pozwalaj\u0105cym zar\u00f3wno na podj\u0119cie decyzji o wykonaniu decyzji powrotowej, jak i samo jej wykonanie. Skr\u00f3cenie tego terminu mo\u017ce sprawia\u0107 wra\u017cenie podejmowania wa\u017ckich rozstrzygni\u0119\u0107 o wykonaniu decyzji powrotowych w spos\u00f3b pospieszny i niefrasobliwy, bez zachowania gwarancji proceduralnych.<\/li>\n\n
    4. Projektodawca uzasadnia potrzeb\u0119 wprowadzenia zmian pr\u00f3b\u0105 \u201euszczelnienia systemu uwzgl\u0119dniaj\u0105c przypadki doprowadze\u0144 \u201ead hoc\u201d, co oznacza doprowadzenia realizowane niezw\u0142ocznie po zatrzymaniu cudzoziemca, na podstawie art. 329 ustawy o cudzoziemcach\u201d.<\/em> Tymczasem przepis art. 329 ustawy o cudzoziemcach nie wskazuje przypadk\u00f3w realizacji decyzji w trybie \u201ead hoc\u201d. Dotyczy on natomiast wszystkich przymusowych powrotow<\/strong> (wykonywania decyzji, w kt\u00f3rych nie okre\u015bla si\u0119 dobrowolnego terminu powrotu). Rodzi to ryzyko, \u017ce ka\u017cd\u0105 decyzj\u0119 powrotow\u0105 (poza tymi gdzie okre\u015blono termin dobrowolnego powrotu) mo\u017cna b\u0119dzie wykona\u0107 w trybie \u201ead hoc\u201d. Jest to szczeg\u00f3lnie niepokoj\u0105ce w zwi\u0105zku z zauwa\u017con\u0105 zmian\u0105 praktyki organ\u00f3w SG, wydaj\u0105cych nagminnie decyzje z rygorem natychmiastowej wykonalno\u015bci nawet przypadku  pope\u0142nienia przez cudzoziemc\u00f3w stosunkowo drobnych wykrocze\u0144, kt\u00f3re nie s\u0105 przest\u0119pstwami, bez zbadania indywidualnego zagro\u017cenia, jakie wi\u0105\u017ce si\u0119 z obecno\u015bci\u0105 cudzoziemca w Polsce. Wykonanie niezw\u0142oczne decyzji b\u0119dzie wtedy wzmacnia\u0107 (patologiczne w naszej ocenie) praktyki skracania termin\u00f3w w kt\u00f3rych przys\u0142uguje cudzoziemcowi prawo skorzystania z gwarancji proceduralnych zawartych w art. 13 dyrektywy 2008\/115.<\/li>\n\n
    5. Projektowana zmiana nie wyja\u015bnia precyzyjnie, z jakiego powodu do momentu wykonania decyzji powrotowej zosta\u0142o mniej ni\u017c 24 godziny. Mo\u017ce to wi\u0119c prowadzi\u0107 do usprawiedliwiania opiesza\u0142o\u015bci organ\u00f3w SG w zawiadamianiu organizacji monitoruj\u0105cych\/<\/li>\n\n
    6. Nawet gdyby traktowa\u0107 propozycj\u0119 zawiadamiania organizacji monitoruj\u0105cych na dwie godziny przed rozpocz\u0119ciem powrotu za podejmowan\u0105 w dobrej wierze, trudno sobie wyobrazi\u0107, aby podmioty monitoruj\u0105ce by\u0142y w stanie w ci\u0105gu 120 minut dotrze\u0107 do miejsca, w kt\u00f3rym operacja powrotowa si\u0119 rozpoczyna[3]<\/u><\/a>. Nie mo\u017cna wi\u0119c tej propozycji nazwa\u0107 inaczej ni\u017c wzmocnieniem fasadowo\u015bci systemu, od dawna oficjalnie nieakceptowanego przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 i Rad\u0119 UE.<\/li>\n\n
    7. W zwi\u0105zku z uwagami podniesionymi powy\u017cej Instytut na rzecz Pa\u0144stwa Prawa zauwa\u017ca, \u017ce pokr\u0119tne i nieprawdziwe jest uzasadnienie zmian w w\/w Rozporz\u0105dzeniu, w kt\u00f3rym czytamy:<\/li><\/ol>
      1. \u201eProponowane zmiany pozytywnie wp\u0142yn\u0105 na realizacj\u0119 postulatu zapewnienia skutecznego systemu monitoringu, wynikaj\u0105cego z art. 8 ust. 6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008\/115\/WE z dnia 16 grudnia 2008 r.\u201d<\/em><\/li>\n\n
      2. \u201eProjekt rozporz\u0105dzenia nie wymaga przed\u0142o\u017cenia w\u0142a\u015bciwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.\u201d<\/em><\/li>\n\n
      3. \u201ePrzedmiotowy projekt nie jest niezgodny z prawem Unii Europejskiej\u201d.<\/em><\/li><\/ol>

        Przeciwnie. Trudno sobie wyobrazi\u0107 projekt a\u017c tak niezgodny z liter\u0105 i duchem dyrektywy 2008\/115 nak\u0142adaj\u0105cej na pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE obowi\u0105zek \u201ezapewnienia skutecznego systemu monitorowania powrot\u00f3w przymusowych\u201d.<\/strong><\/p>

        Instytut na rzecz Pa\u0144stwa Prawa w pe\u0142ni podziela rekomendacje Komisji Europejskiej po ewaluacjach dorobku Schengen  w Polsce przeprowadzonych w 2019 i 2024 roku. Najwyra\u017aniej Minister Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji b\u0142\u0119dnie odczyta\u0142 intencje organ\u00f3w Unii Europejskiej. Zaproponowa\u0142 zmiany pog\u0142\u0119biaj\u0105ce zidentyfikowane problemy. Dotychczasowy system monitoringu by\u0142 nieskuteczny i fasadowy. Skr\u00f3cenie termin\u00f3w przewidzianych w Rozporz\u0105dzeniu jest krokiem oddalaj\u0105cym nas do naprawy znanych od lat problem\u00f3w, podobnie jak zbicie termometru nie prowadzi do poprawy stanu zdrowia pacjenta.<\/p>

        [1]<\/u><\/a> a. putting in place a framework that allows for sufficient financing and programming of the monitoring entities; b. increasing the frequency of the monitoring activity; c. further enhancing the systematic and timely provision of information to the monitoring entities, in particular information on vulnerabilities of third-country nationals subject to a forced-return procedure; d. expanding the scope of the monitoring activities to cover all types and stages of forced-return operations; e. establishing a transparent reporting system;2024 Schengen Evaluation of Poland: https:\/\/home-affairs.ec.europa.eu\/document\/download\/aa985c3b-2c11-47e7-99e3-a7459e7c2bc8_en?filename=Schengen%20evaluation%20of%20Poland.pdf<\/u><\/a><\/p>

        [2]<\/u><\/a> A. Tryli\u0144ska, T. Sieniow, M. PAchocka, M. Kr\u0119pa, D. Wach, Legal and Policy Infrastructures of Returns in Poland – Country Dossier (WP2), dost\u0119pny na stronie https:\/\/www.returnmigration.eu\/countries_poland<\/u><\/a> oraz https:\/\/zenodo.org\/records\/10913388<\/u><\/a> .<\/p>

        [3]<\/u><\/a> Przypomina nam si\u0119 przypadek zawiadomienia Instytutu na rzecz Pa\u0144stwa Prawa o operacji powrotowej, na 6 minut przed jej rozpocz\u0119ciem w Strze\u017conym O\u015brodku dla Cudzoziemc\u00f3w w Przemy\u015blu. Operacja ta dotyczy\u0142a wykonania decyzji wydanej kilka minut wcze\u015bniej, przez Komendanta Plac\u00f3wki Stra\u017cy Granicznej w Korczowej z dnia 31.10.2023 r.  – nr decyzji: 05-185\/111\/D-ZDP\/2023. Cudzoziemiec nie pope\u0142ni\u0142 w Polsce \u017cadnego czynu zabronionego.<\/p>

        <\/p>

        Z tre\u015bci\u0105 opinii mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 w za\u0142\u0105czonym pliku PDF \u2014 kliknij, aby otworzy\u0107 pe\u0142n\u0105 tre\u015b\u0107 opinii.<\/span><\/strong><\/a><\/p>

        \"\"<\/figure>
        \"\"<\/figure>
        \"\"<\/figure>
        \"\"<\/figure>
        \"\"<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Instytut na rzecz Pa\u0144stwa Prawa krytycznie zaopiniowa\u0142 projekt zmiany rozporz\u0105dzenia Ministra Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji w sprawie obecno\u015bci przedstawicieli organizacji pozarz\u0105dowych w toku dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z doprowadzeniem cudzoziemca do granicy albo do portu lotniczego albo morskiego pa\u0144stwa, do kt\u00f3rego zostaje doprowadzony. Stanowisko Instytutu na rzecz Pa\u0144stwa Prawa \u2013 organizacji, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej w ostatnich latach uczestniczy\u0142a w monitorowaniu operacji […]<\/p>","protected":false},"author":16,"featured_media":4334,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[54,1,52],"tags":[],"rok":[],"class_list":["post-4331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-azyl-migracja-integracja","category-aktualnosci","category-badania-i-analizy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4331"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4377,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4331\/revisions\/4377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4331"},{"taxonomy":"rok","embeddable":true,"href":"https:\/\/panstwoprawa.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/rok?post=4331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}