Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca (TZTC) jest podstawowym dokumentem osób ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Jego funkcją jest potwierdzenie tożsamości cudzoziemca oraz zapewnienie mu legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu zakończenia postępowania decyzją ostateczną. 

Wydawanie dokumentu po złożeniu wniosku 

Po przyjęciu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej Straż Graniczna ma obowiązek wydać cudzoziemcowi tymczasowe zaświadczenie tożsamości niezwłocznie, nie później niż w terminie trzech dni. Dokument przysługuje również małżonkowi wnioskodawcy, jeżeli został objęty wnioskiem. 

Zaświadczenie otrzymują także osoby przekazywane do Polski w ramach rozporządzenia Dublin III, jeżeli po przekazaniu złożyły oświadczenie o zamiarze dalszego ubiegania się o ochronę. W sytuacji, gdy pierwotny wniosek dotyczył również małżonka, dokument wydaje się także tej osobie. 

Jeżeli wniosek obejmuje małoletnie dzieci, dokument wydany rodzicom automatycznie obejmuje również dzieci. Na wniosek rodzica może zostać wydane oddzielne zaświadczenie dla dziecka, które ukończyło 5 lat. 

Ważność dokumentu i kolejne zaświadczenia 

Wydane po przyjęciu wniosku TZTC jest ważne przez 90 dni. Krótszy, dziesięciodniowy okres ważności dotyczy osób przekazywanych do Polski w trybie dublińskim. Po upływie tego czasu cudzoziemiec powinien niezwłocznie wystąpić o kolejne zaświadczenie, które jest już wydawane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i obowiązuje przez sześć miesięcy. 

Ustawa przewiduje sytuacje, w których organ odmawia wydania kolejnego dokumentu, m.in. gdy postępowanie w sprawie udzielenia ochrony zakończyło się ostateczną decyzją lub gdy wydano decyzję o odmowie uwzględnienia oświadczenia o zamiarze dalszego ubiegania się o ochronę. 

Dane zawarte w TZTC 

Tymczasowe zaświadczenie tożsamości zawiera podstawowe dane identyfikacyjne cudzoziemca, takie jak imię i nazwisko, imiona rodziców, datę lub wiek, miejsce i kraj urodzenia oraz obywatelstwo. W przypadku objęcia dokumentem małoletnich dzieci umieszcza się także ich dane osobowe. Zaświadczenie zawiera fotografię i podpis posiadacza, a dodatkowo może posiadać zakodowany zapis tych danych. 

Obowiązki posiadacza dokumentu 

Ustawa nakłada obowiązek wymiany dokumentu w przypadku zmiany danych osobowych, urodzenia dziecka, uszkodzenia zaświadczenia lub innych okoliczności, które utrudniają ustalenie tożsamości. W przypadku utraty dokumentu cudzoziemiec musi powiadomić Szefa Urzędu w ciągu trzech dni, a następnie otrzyma nowy dokument. 

Po zakończeniu postępowania decyzją ostateczną posiadacz dokumentu ma obowiązek zwrócić TZTC organowi, który je wydał. Natomiast przed opuszczeniem terytorium Polski dokument należy oddać komendantowi placówki Straży Granicznej na granicy. 

Znaczenie dokumentu w codziennym funkcjonowaniu cudzoziemca 

W praktyce TZTC ma zdecydowanie szersze znaczenie niż jedynie potwierdzenie tożsamości w postępowaniu uchodźczym. Jest to jedyny dokument, którym cudzoziemiec w procedurze może się legitymować, ponieważ paszporty podlegają zdeponowaniu. Dotyczy to zarówno formalnych kontaktów z organami państwa, jak i spraw życia codziennego, zwłaszcza odbioru korespondencji. 

Osoby prowadzące postępowania administracyjne bez pełnomocnika otrzymują pisma listem poleconym. Aby odebrać korespondencję na poczcie, a dotyczy to również wypłat świadczeń pieniężnych, konieczne jest okazanie ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość. Brak ważnego TZTC może uniemożliwić odbiór pism mających wpływ na dalszy bieg postępowania. 

Składanie wniosku o kolejne zaświadczenie 

Po upływie ważności dokumentu cudzoziemiec powinien niezwłocznie złożyć wniosek o kolejne TZTC, który jest dostępny „tutaj” – https://www.gov.pl/web/udsc/wniosek-o-wymiane-tymczasowego-zaswiadczenia-tozsamosci-cudzoziemca. Wniosek można wysłać pocztą na adres Departamentu Postępowań Uchodźczych Urzędu do Spraw Cudzoziemców przy ul. Taborowej 33 w Warszawie lub złożyć osobiście w Biurze Podawczym. 

Do wniosku należy dołączyć wypełniony formularz, jedną aktualną fotografię oraz kopię poprzedniego dokumentu (oryginał zostaw u siebie, ponieważ nowy dokument zostanie do Ciebie wysłany przesłany pocztą. Poczta wyda Ci list polecony, jeśli okażesz oryginał dokumentu tożsamości). Brak któregoś z tych elementów skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków w terminie siedmiu dni. Dokumenty sporządzone przez urząd są przesyłane wyłącznie pocztą, jednakże cudzoziemiec może zawnioskować o osobisty odbiór dokumentu w biurze UDSC.  

Choć przepisy przewidują obowiązek niezwłocznego złożenia wniosku po upływie ważności dokumentu, w praktyce czas oczekiwania na wydanie kolejnego TZTC może sięgać nawet dwóch miesięcy. W tym okresie cudzoziemiec pozostaje bez ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość, co rodzi poważne trudności – m.in. brak możliwości odebrania korespondencji, potwierdzenia tożsamości czy przedstawienia dokumentu w placówkach medycznych lub pomocowych. Z perspektywy praktycznej warto przygotować wniosek z wyprzedzeniem i wysłać go przed upływem terminu ważności, tak aby maksymalnie skrócić przerwę w posiadaniu aktualnego dokumentu. 

Ponieważ do wniosku należy dołączyć poprzednie zaświadczenie, rekomenduje się wykonanie jego skanu lub zdjęcia. Warto zrobić również kopię podpisanego wniosku oraz zachować potwierdzenie jego nadania na poczcie.  

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389).