Dnia 27 marca 2025 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów (Dz.U. 2025 poz. 390 )wprowadzono czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy Polski z Białorusią. Decyzja ta została podjęta zgodnie z art. 33a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2025 poz. 223 i 389). Ograniczenie można wprowadzić na czas oznaczony, nie dłuższy niż 60 dni, z możliwością jednokrotnego przedłużenia na kolejne 60 dni za zgodą Sejmu. Może być również wcześniej zniesione przez Radę Ministrów, jeśli przyczyny jego wprowadzenia ustaną.
Początkowy okres ograniczenia wynosił 60 dni – do 25 maja. Obecnie został ponownie już przedłużony rozporządzeniem z dnia 24 lipca 2025 r. na kolejny, maksymalny ustawowy okres – do 23 września 2025 r.
Podstawą ograniczenia jest ustawa z dnia 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2025 poz. 389), w której wskazano trzy łączne przesłanki niezbędne do jego wprowadzenia:
- Instrumentalizacja migracji – czyli celowe działania państwa sąsiedniego ułatwiające nielegalne przekraczanie granicy RP przez cudzoziemców (w tym z użyciem przemocy lub niszczenia infrastruktury granicznej).
- Te działania muszą stanowić poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa.
- Ograniczenie musi być konieczne do wyeliminowania zagrożenia, a inne środki muszą być niewystarczające.
W okresie jego obowiązywania:
- Straż Graniczna nie przyjmuje wniosków o ochronę na odcinku granicy objętym rozporządzeniem (granica z Białorusią).
- Nie stosuje się art. 28 ustawy, który dotyczy deklaracji zamiaru złożenia wniosku.
Pomimo obowiązywania ograniczenia, Straż Graniczna przyjmie wnioski od osób szczególnie wrażliwych:
- Małoletnich bez opieki
- Kobiet ciężarnych
- Osób wymagających szczególnego traktowania (np. z uwagi na wiek, choroby)
- Osób zagrożonych poważną krzywdą w państwie pochodzenia
- Obywateli państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium trafili do Polski
Powyższe grupy również nie będą mogły złożyć wniosku, jeśli przekroczyły granicę z użyciem przemocy i we współdziałaniu z innymi osobami oraz konieczne było zastosowanie wobec nich przymusu bezpośredniego, broni lub innego uzbrojenia.
Źródło:
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389).
- Ustawa z dnia 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 389).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 390).